Start Nieuws ESL-dagen Inhoud Weblinks

Project 04


Het is eigelijk noodzakelijk om het boek "Elektrostatische Luidsprekers. Zelf bouwen of zelf kopen" van E. Fikier te lezen voordat je begint met bouwen (dit boek is niet meer te koop; een deel staat op de webpagina Boek Fikier van deze site) . Daarin wordt duidelijk beschreven hoe een ESL werkt, hoe je de diverse onderdelen kunt maken en uit welke verschillende mogelijkheden je kan kiezen. Ik verwijs hier dan ook naar ook naar dit boek. Mijn ESL is namelijk een derivaat van de Audiostatic ESL 175 van E. Fikier.  Alle eer gaat daarom in de eerste plaats naar Fikier toe. Ik heb zijn constructie wel iets aangepast en de afmetingen iets anders gekozen. De stator helft is gemaakt uit ťťn stuk MDF van 18 mm dikte, waarin ik door middel van een freesmal de gaten heb gefreesd met een bovenfrees. Hierdoor zijn de lijmverbindingen van de diverse onderdelen waar de stator die Fikier in zijn bouw beschrijving geeft vervallen en zijn de stator helften makkelijker en naukeuriger te maken. Volgens de ervaringen die we hiermee hebben opgedaan klinkt dit concept beter. Omdat de totale hoogte van mijn concept 182 cm is heb ik de ESL de naam ESL182 gegeven.De stator helft is 180 cm hoog en 26 cm breed. De gaten in de stator zijn 10,5 cm hoog en 16 cm breed. De bovenste "balk" is 5 cm breed. De overige balken mijn 1,2 cm breed.

Als stator draad heb ik een 0.75 mm≤ litze montage draad genomen met 24 koper adertjes van 0,19 mm. De pvc isolatie mantel geeft de draad een buitendiameter van 1,77 mm. Deze draad is verkrijgbaar bij de firma ROMAL in Utrecht (tel. 030 2897161) onder popenummer 41424. Op de foto's kunt u zien hoe de draad langs de spijkertjes is gespannen

 
Ik heb een aantal aftakkingen gemaakt in de stator omdat dit een gunstig effect heeft op de weergave van het laag. Deze draden komen per statorhelft bij elkaar bij de soldeerverbinding met de audiotrafo. Na het spannen van de stator draad heb ik de statordraden met een zelf gemaakt "kammetje" op de juiste positie geschoven en met breed verf afplakband gefixeerd. Daarna heb ik de plaatsen waar de lijm moet worden aangebracht voor het aanhechten van de stator draad op de "dwarsverbindingen" met normaal afplakband afgeplakt.
De verdere bouwbeschrijving is te lezen op onderstaande website. 
De fascinatie voor de techniek van de ESL 63 in combinatie met mijn verwondering over de weergave van mijn zelfgemaakte versie ESL175 van Eddy Fikier gaven mij inspiratie om de cirkel vormige segmenten van de ESL 63 na te bouwen met een draadstator. De struktuur van een spinneweb gaf mij het antwoord op de vraag: "Hoe maak je een cirkelvormig segment van gespannen litze stroomdraad ?".
Het ontwerp van de ESL 63 is op het internet uitvoerig te vinden inclusief foto's en schema's. Ik ben ongeveer een half jaar bezig geweest met het bestuderen van de ESL 63 en ontwerpen van mijn draadstator welke ik Spider gedoopt heb.
De soort stroomdraad, de stator/mylar afstand en de construktie van de succesvolle ESL 182 TEW (mijn derrivaat van de ESL175 van Eddy Fikier) waren tevens de basis voor het Spider ontwerp. Alleen wilde ik nu een hoogohmige coating op mijn mylar (6 mu dik) gebruiken in plaats van de laagohmige alu coating van de ESL 182 TEW. Nadat het ontwerpen van een element me redelijk gelukt was kon ik het niet laten deze ook te gaan bouwen. Maar nadat ik twee jaar terug, na enorm veel precisiewerk, vier half afgebouwde Spider statoren had geconstrueerd was mijn motivatie om door te gaan even verdwenen. De volgende uitdaging, het maken of verkrijgen van een delay line, was voor mij nog niet beantwoord en had tijd nodig. Tevens was ik met mijn beperkte kennis van de electronica bang dat de afwijkende capaciteiten van mijn Spider segmenten tov de orginele ESL 63 elementen de vertragingslijn van de ESL 63 onbruikbaar zou maken voor de Spider. Ook wist ik nog niet goed welke mylar en coating ik wilde gaan gebruiken.
De laatste paar weken heb ik de Spider ESL's af gebouwd en voorzien van orginele ESL 63 vertragingslijnen (Nog ontzettend bedankt Rob, het werkt echt !!). Als HS heb ik de lange cascade schakeling van Eddy Fikier gebruikt en als audio trafo de Amplimo VDV106 met verhouding 1:75. Deze trafo vormde voor mijn gevoel een groot aandeel in het succes van mijn ESL 175 derivaat en moest dus ook de Spider ESL gaan aandrijven.
Het resultaat mag er wezen. De Spiders klinken werkelijk fantastisch. De openheid, transparantie en het stereobeeld van de Spider ESL's is fantastisch. De balans van het laag, midden en hoog is veel beter dan ik had durven dromen. Er is wel een lichte resonantie waarneembaar helemaal onder aan het spectrum in het laag waar ik misschien nog wat aan ga doen. Een doekje heeft al veel geholpen. Dit is waarschijnlijk toch iets wat gewoon bij een echte ESL hoort. Ik wil de Spider niet zo extreem gaan dempen als Peter Walker met zijn ESL 63 gedaan heeft, een doekje voor en achter moet eigenlijk voldoende zijn.
 
Mijn kennis en fascinatie voor de ESL 63 komt van papier, zeg maar van het internet, uit het boekje van Eddy Fikier en een paar gesprekken met Rob de Lugt en een paar andere zelfbouwers op ESL bijeenkomsten. Ik heb echter nog nooit een ESL 63 in het echt gezien of gehoord. Nu ik de Spider ESL af heb en me heb kunnen verbazen over de fantastische weergave zou ik een keer echte set Quad ESL 63 weergevers willen zien en horen. 


Project: Spider ESL
(By Tim Weert)

Inspired by the great Quad ESL 63, I designed a derivate from the ESL 63 with a wire raster stator instead of the perforated plate stator used by the famous Quad ESL 63. According to my own experience with DIY ESLís, raster stators seem to give an ESL better sound reproduction properties and a higher efficiency.
The first challenge in te stator design was the question: ďHow to create electrical wire in circles?Ē.
At the moment I was trying to solve this question, my 2 years old son ran to me, to show me a web of a spider in our garden. The structure of the web gave me an excact answer.

The second challenge was to convert this strukture in a design which I can make with my relative simple DIY tools. I spend approximately 9 months to design the ESL in cad cam software and I gave my project the name ďSpider ESLĒ.
The electrical wire I used is the ROMAL (0,75 mm2 with PVC insulation) wire with a outer diameter of 1,77 mm. The D/S spacing chosen is the same as in my other DIY ESL projects (approximately 2,5 to 2,6 mm). The stepup will be the Amplimo VDV106 ratio 1:75.
The mylar used has a thickness of 6 mu and the mylar coating has a high resistance. I used all parameters of my old DIY ESLís to be sure it would work. During this design proces, I had to experiment with several structures to fix the stator wire to the stator-spars in the middle sections. 
Right you see the cad cam design of the Spider stator. In this drawing you can see the circle segments which are to be connected to the Quad ESL 63 delayline. This will create a virtual point source behind te elements for sound reproduction (see drawing below). For details I refer to the bulk of info you can find on the internet.
There after the third challenge of this Spider project started, the building proces of the Spider stators. This proces took some time because of the complexness of the whole design. I knew that the key to succes was to follow my design with great precision and care. To acheave this gole I had to create special tools for drilling holes at the excact positions and cut the stators excact according my design.
After a few month I succeeded in building the 4 stator elements. I placed the project in the hold for nearly two years. Partly because I was tired of it and partly because I didnít know how to create the delay cirquits tuned for the Spider ESL. A few month ago a fellow ESL builder, Rob de Lugt, called me. He had two original Quad ESL 63 delayline cirquits for sale. Because I didnít know if the origional Quad delay lines would be able to drive the Spider ESLís, I had to think about it first. My Spider stator segments will have a different capacitance than te Quad elements. I wasnít sure if the delay cirquits would accept the Spider elements. But in the experimental world nothing is certain, so I bought them.

At the pictures above you can see the inner and outside Strukture of the Spider ESL elements.

After collecting the rest of the electronical parts for the Spider ESL, I had to design and build the Spider foot which also have to contain the electronic parts. This kind of finishing a project always takes more time than you imagine, but the final result is great.
Testing:
After connecting the ESLís to the amp and turning the volume up the Spiders came to life for the first time. The sound production was much better than I expected ! The Spiders give a very nice transparant, natural and precise sound reproduction.

During one session we compared the Spider ESLís with the Quad ESL 63. Altough we could hear the Quad and Spider are family,  the Spiders proved to be superior to the Quad ESL63! The Spider is more open, better balanced and the reproduction of voices are more natural.
My hypothese that a wire stator is superior to a perforated plate stator in an ESL element, seems to work also in the ESL 63 design with delay lines.
Designing and building the Spider ESL was a great challenge, with a result beyond my own expectations !


Tim Weert
        Email: tim.weert@xs4all.nl 

Website: 
  http://www.audiocircuit.com/index.php?url=941-DPR-GV_______-O-A01.htm 

 

 


Start ] Omhoog ] esl-club@dds.nl

Webmaster:
   
Copyright © 2002 ESL-club           


Laatst bijgewerkt: 09 september 2007