Start Nieuws ESL-dagen Inhoud Weblinks

Membraan

 

Discussie

Hieronder volgen enkele discussiebijdragen van leden:

 

Polyetheen (PE) of Polypropyleen (PP) folie is goed verkrijgbare verpakkings of  krimpfolie. PP folie wordt ook veelvuldig  gebruikt voor de productie van PP (folie) condensatoren. Deze typen zijn leverbaar  in dikten vanaf 10 uM ( 0,010 mm) en door de mechanische slapte ongeschikt  als membraanfolie voor een ESL.  
Teflon (PTFE) folie is rondweg duur en slecht verkrijgbaar en leverbaar in een  dikte vanaf  10 uM. De folie wordt wel toegepast voor Teflon(folie)condensatoren. Naast de hoge prijs is deze folie net als PE of PPdoor de slapte onbruikbaar. Beter is Kapton folie deze wordt toegepast bij Magnetostaten ( u weet wel het neefje van de ESL) en bij sommige typen ribbon  tweeters.Deze folie is er in diktes van 25 - 50 uM en is hittebestendig en mechanisch stukken sterker dan PE, PP of  PTFE (Teflon). Afgezien  van de hoge prijs is deze  folie vrijwel nergens te  tenzij je 12 km wilt bestellen.  
Polyacetaat (PA) wordt ook wel toegepast als verpakkingsfolie voor bloemen. De dikte loopt uiteen van 25 tot 75 uM. In vergelijking met PE, PP of PTFE is deze folie veel sterker. De folie is over het algemeen goedkoop, zeer goed verkrijgbaar, maar heeft als nadeel de dikte en het feit dat het bij het rekken de neiging  vertoont tot scheuren. Daarnaast is de folie niet oxidatiebestendig en verouderingsgevoelig.
Het foliemateriaal met verreweg de gunstigste eigenschappen is polyester folie. Deze is verkrijgbaar in diktes vanaf 1uM ( 0,001 mm), zoals bij de ESL koptelefoons van Stax tot ongeveer 50 uM. De folie wordt veel gebruikt voor  de productie van MKT polyester (folie) condensatoren. 
Zowel de mechanische eigenschappen als de verouderingsbestendigheid is  goed. Veel toegepaste diktes voor ESL's lopen uiteen van ongeveer 4 uM tot ongeveer 18 uM. De dikkere folie is mechanisch sterker en heeft bij het spannen minder neiging tot scheuren of overrekken.  
Verkrijgbaar zijn folie met en zonder  geleidende laag. Bij geleidende folie bestaat de geleidende laag meestal uit  halfdoorschijnende opgedampte aluminium of goudlaag. Zogenaamde gedoteerde folie  moet je speciaal laten maken. Voor een folieboer is dat alleen interessant als je  meer dan 1 ton folie = 50 rollen laat doteren. Om praktische en financiŽle  redenen dus moeilijk haalbaar. Een  probleem bij opgedampte aluminium folie is dat de geleidbaarheid te goed  is (enkele Ohm's op een cm afstand  op het membraan. Daardoor bestaat de mogelijkheid dat de ESL lading lekt of andere (lek) problemen gaat vertonen. Om die reden is het aan te raden folie te gebruiken zonder geleidende laag. Deze moet je dan zelf van een hoog- geleidende laag voorzien. Veel toegepaste oppervlakte weerstands  waarden liggen zo tussen de 10 kOhm en enkele honderden MegOhms. Veeltoegepaste geleidingsmaterialen zijn grafiet, zeep en Methylcellulose. 
Bij grafiet is het vaak moeilijk om een egaal geleidende laag aan te brengen. Daarnaast is grafiet door de fijnheid van het stof moeilijk te doseren en gaat het spul overal in zitten. Met name op plaatsen waar dat niet gewenst is. De toegepaste weerstandswaarde loopt meestal uiteen van enkele tienatellen kOhms tot ongeveer enkele honderden kiloOhms. Daarnaast kan grafiet bij vonkvorming in de ESL gaan gloeien (het membraan zie je dan letterlijk voor je ogen  wegschroeien, heb ik een keer  meegemaakt). Dus vandaar dat  uit veiligheids overwegingen ik  geen grafiet meer gebruik.  Andere DIY'ers heb ik er nooit  over gehoord. De mogelijkheid  tot (zelf) ontbranding bestaat dus en om die reden is het gebruik  van grafiet af te raden. 
Zeep (groene) zeep is in tegenstelling tot grafiet met een kwast makkelijk aan te brengen en resulteert in een  betrouwbare coating met een oppervlakte weerstand van enkele honderden Mohms tot bijna onmeetbare  GOhm's. De coating is geheel  transparant en daardoor is vaak moeilijk te zien of de zeepoplossing overal op het membraan is aangebracht. Je kunt het bijvoorbeeld mengen met een wateroplosbare  kleurstof, zodat je het resultaat beter kunt zien. Een nadeel van zeep is dat het spul enigszins kleverig blijft en in een stoffige omgeving stof aantrekt. Het kan er dus op termijn vies uit gaan zien. Mijn ervaringen met (groene) zeep zijn  positief het membraan zag er ook na jaren acceptabel uit en bleef in ieder geval goed werken. 
Een door veel ESL'ers toegepast materiaal is Methylcellulose. Dus behangersplaksel. Dat is poeder dat je in water moet oplossen. De transparante kleurloze oplossing  is makkelijk aan te brengen en  resulteert in een betrouwbare coating  met een zeer hoge oppervlakte weerstand  van enkele honderden Mohms tot onmeetbaar. Veel DIY'ers zijn er positief over. In feite heb ik nog geen negatieve verhalen gehoord over dit materiaal. Het proberen waard dus. 
Andere meer exotische materialen zijn haargel. Is ook geleidend, maar helaas is onbekend van welk merk. Daarnaast keramische poeders, zoals SiC (siliciumcarbide), Verschillende oxides van metalen, zoals IJzer(III) oxide, iridiumoxide,indiumoxide en  verschillende water houdende zouten.  Vaak worden metaaloxides gemengd  met grafiet Onduidelijk zijn de ervaringen  met deze materialen.  
Zelf gebruik ik al jaren een polyesterfolie van ICI, de merknaam daarvan is Melinex (GB). De folie heeft een breedte van 50 cm en is 12 uM (0,012 mm) dik. Mylar is de gedeponeerde merknaam van Dupont de Nemour (VS). en Hosthaphan is de merknaam van Hoechst (D). Chemisch en mechanisch zijn deze folies nagenoeg identiek, De  verschillen tussen de merken liggen veelal  in de verschillende batches (productieruns).  De ene batch heeft dan ten opzichte  van een andere batch dan enigszins andere  mechanische eigenschappen. Een probleem is dat de genoemde folies meestal alleen leverbaar zijn  in zeer grote hoeveelheden. Zeg 200  kg of tien rollen van 3,3 km. Dat is bij elkaar 33 km folie en dat krijg je van je levensdagen niet op. 
Een aantal jaren geleden heb ik in Engeland een rol van 20 kg of 3,3 km Melinex kunnen bestellen (zij  het dan tegen sterk verhoogde  prijzen in verband met de 'kleine'  hoeveelheid). Bij elkaar inclusief verzend en verpakkingskosten  was het toch een behoorlijke investering. Deze folie gebruik  ik voor al mijn ESL projecten. Zowel hybride als FR uitvoeringen. Dat er een vrijwel onbeperkte hoeveelheid folie is, is op zich wel prettig. (je zit dus nooit  zonder) De hoeveelheid folie is goed voor de bouw van 1650 FR ESL's. Omdat ik ook bij intensieve zelfbouw de folie  nooit op krijg lever ik deze ook aan andere ESL'ers.

Eddy Fikier    januari 2001  


 

Ik heb erg goede ervaring met grafiet coating van Kontakt Chemie als geleidende laag op mylar folie. Ik ben begonnen met het inwrijven van grafiet maar naar een paar maanden begon de grafiet los te komen van de folie, het geluid van de ESL werd steeds zachter. Ik heb uiteindelijk de grafiet coating van Kontakt Chemie verdunt met thinner en met een airbrush in verschillende lagen dunnetjes aangebracht totdat ik een weerstand van 10 MEG/m of zo had bereikt. 
De coating droogt perfect op, plakt niet en voldoet na 1 1/2 jaren nog steeds uitstekend. Geen verlies van geluid en geen problemen met een te hoog ohmige laag en dien ten gevolge invloeden van
de lucht vochtigheid.
Kontakt Chemie Graphite 33, verkrijgbaar in een goed gesorteerde elektronica zaak of conrad elektronica (postorder), kost ca fl 16,- tot fl 19,- Spuitbus van 200 ml, wordt gebruikt om kathode straal buizen van een geleidende laag te voorzien.
Het is niet kleurloos, indien je een dikke laag zou opspuiten met de spuitbus dan is het potlood grijs. Voor een ESL is het erg dun, dus dan wordt het een halfdoorschijnende donker grijze potlood achtige kleur (erg mat). Ik zou geen kleur toevoegen want ik weet niet precies wat er dan met het mengsel gebeurt.
Ik heb het spul verdund met thinner, door eerst wat in een potje te spuiten vanuit de spuitbus (dit is geklieder) en dan thinner erbij, ongeveer 50 % thinner.
Vervolgens in meerdere dunne lagen spuiten, het dekt niet in een keer. Ongeveer 4 a 6 lagen aanbrengen (paar minuten drogen per laag) en iedere keer met een ohm meter tussen bovenkant en
benedenkant van de folie meten totdat de gewenste weerstand van ca 10 MEG/m is bereikt. Folie is opgespannen met plakband op een glasplaat.
In eerste instantie meet je niets, pas vanaf een zekere dikte begint het spul te geleiden, dan een beetje oppassen dat je niet teveel erop spuit.

Arno    januari 2001    E-mail: arnodab@pie.nl

 

Een tijdje terug heeft Arno Dabekaussen eens het gebruik van graphit 33 coating van Kontakt Chemie naar voor geschoven als

een goede membraancoating , die hij met succes heeft toegepast..
Meer info over het produkt vinden jullie op http://www.okaphone.nl/product/sprays/geleid.shtml

Een eventuele aanvulling kan een bijkomende coating zijn met plastik 70 eveneens van Kontakt Chemie als isolatie van de geleidende coating tegen normale atmosferische invloeden . Het voorkomt bovendien vonken en weert coronaverschijnselen .De plastik 70 wordt aangeraden als bijkomende bescherming van een coating met EMI 35, Ik vermoed dat het dus eveneens probleemloos kan aangebracht worden boven op de graphit 33. Info hierover eveneens op http://www.okaphone.nl/product/sprays/bescherm.shtml

Misschien wel rekening houden dat ,zoals Arno al heeft aangegeven , het product beter met een airbrush pistool kan aangebracht worden en niet met de spuitbus rechtstreeks omdat de laag dan te ongecontroleerd en dik opgebracht wordt. Een eenvoudig singleaction pistooltje zoals gebruikelijk in modelbouw kan voor deze toepassing reeds volstaan en kost niet zoveel. Dit kan dan zowel met compressor als met een bus compressed air gebruikt worden.

Interessant is de opmerking dat de zo opgebrachte grafietlaag stabieler kan gemaakt worden door nadien op te polijsten met watten, een zachte doek of polijstschijf.

Nogmaals bedankt voor de tip Arno.

Geert Vijncke    febr 2001   E-mail: geert.vijncke@abayts.be 


 

 

 


Start ] Omhoog ] esl-club@dds.nl

Webmaster:
   
Copyright © 2002 ESL-club           


Laatst bijgewerkt: 08 juni 2013